Baby bijt in de borst: tandjes, borstvoeding en hoe hierop te reageren

De eerste beet komt altijd als een verrassing, en hij doet pijn. Dit gebeurt vaak tussen de 4 en 8 maanden, op het moment dat het tandvlees zich ontwikkelt en de baby ontdekt dat hij kan bijten. Veel moeders vragen zich dan af of de borstvoeding ten einde loopt, of ze iets verkeerd hebben gedaan, of dat tandjes en borstvoeding gewoon niet samengaan. Geen van deze drie ideeën klopt. Een baby die goed aan de borst drinkt, kan niet bijten; de beet heeft bijna altijd een aanwijsbare oorzaak en verdwijnt binnen enkele dagen als je weet hoe je moet reageren.

Baby die in de borst bijt: waarom gebeurt dit en hoe kun je dit voorkomen?

Een baby die actief drinkt, kan niet bijten: zijn tong bedekt het onderkaakje en de tepel zit ver achter in de mond. Het bijten gebeurt dus pas wanneer de baby niet meer drinkt, meestal aan het einde van de voeding wanneer de melkstroom afneemt, of wanneer hij afgeleid is, of tijdens het doorkomen van tandjes, waardoor hij zijn tandvlees wil verlichten. Het betekent noch het einde van de borstvoeding, noch dat de baby de borst afwijst.

De juiste reactie bestaat uit drie stappen: zo kalm mogelijk blijven, het zuigen onderbreken door een vinger in de mondhoek te schuiven of de baby dichter bij de borst te brengen zodat hij zijn mond opent, en vervolgens de voeding kort onderbreken met een rustig „nee”. Een luide kreet kan de baby zo laten schrikken dat hij de borst meerdere dagen weigert. Ter preventie biedt men vóór het voeden een koud bijtringetje aan, beperkt men afleidingen en haalt men de baby weg zodra het zuigen stopt. De meeste bijtincidenten houden met deze methode binnen enkele dagen op.

Belangrijk om te onthouden

Bijten en zuigen zijn anatomisch onverenigbaar: een baby bijt pas als hij niet meer zuigt, nooit tijdens het zuigen.

De meest voorkomende oorzaken zijn het einde van de borstvoeding, tandjes krijgen, afleiding en een verstopte neus.

Rustig blijven en het voeden onderbreken is effectiever dan schreeuwen, want dat kan ertoe leiden dat de baby de borst weigert.

Tandjes zijn geen reden om te stoppen met borstvoeding: veel baby’s krijgen nog maandenlang borstvoeding, zelfs als ze al een volledig gebit hebben.

Een door een beet veroorzaakte wond kan met een paar eenvoudige handelingen worden verzorgd; ga naar de dokter als de wond ontstoken raakt of niet geneest.

Waarom kan een baby die aan de borst drinkt niet bijten ?

Als je begrijpt hoe het drinken werkt, verandert alles. Wanneer de baby efficiënt drinkt, wordt de tepel diep in de mond gezogen, tot aan de overgang tussen het harde en het zachte gehemelte, en schuift de tong over het onderkaakje om de borst met golvende bewegingen samen te drukken. In deze houding kunnen het tandvlees en later de tandjes zich niet om de tepel sluiten: de tong vormt een barrière. Daarom voelt een moeder tijdens het correct drinken geen tandjes, zelfs niet als er al vier snijtandjes zijn doorgekomen.

Om te bijten moet de baby eerst zijn tong terugtrekken en de tepel naar de voorkant van de mond duwen. Met andere woorden: hij moet gestopt zijn met drinken. Bijten is dus geen ongelukje tijdens de maaltijd: het is een signaal dat de voeding voorbij is, of dat deze door iets anders is onderbroken. Aan de hand van deze aanwijzing kun je risicosituaties herkennen en ingrijpen voordat de tandjes zich sluiten.

Ze legt ook uit waarom het bijten zich vooral op bepaalde momenten voordoet: aan het einde van de voeding, wanneer de melkstroom afneemt en de baby in slaap valt of zich vermaakt; afgeleide voedingen, wanneer een geluid of een voorbijlopend broertje ervoor zorgt dat de baby zijn hoofd draait zonder de borst los te laten; en de tandjesperiode, wanneer de druk op het tandvlees verlichting biedt en de baby probeert te bijten in alles wat binnen zijn bereik komt.

Veelvoorkomende oorzaken van beten en hoe je ze kunt voorkomen

De eerste oorzaak is het einde van de voeding. De baby heeft gedronken wat hij wilde, de melkstroom is afgenomen en hij blijft aan de borst voor het plezier of omdat hij in slaap valt. Op dat moment trekt hij zijn tong terug en komen zijn tandvleesranden dichter bij elkaar. Preventie is eenvoudig: let op het zuigritme en haal de baby van de borst zodra de slikbewegingen duidelijk minder frequent worden, in plaats van hem aan de borst in slaap te laten vallen. Je kunt hem de andere borst aanbieden als hij nog honger lijkt te hebben, of de voeding gewoon beëindigen.

De tweede oorzaak is het doorkomen van tandjes. Meestal tussen de 4 en 8 maanden zwelt het tandvlees op en biedt bijten verlichting: de baby bijt overal op, ook op de borst. Door vlak voor de borstvoeding een bijtringje uit de koelkast aan te bieden, of het tandvlees zachtjes met een schone vinger te masseren, kun je de drang om te bijten al in de kiem smoren. Om de tekenen van tandjes krijgen te herkennen en te weten hoe je je baby verlichting kunt bieden, lees ons artikel over het doorkomen van tandjes legt uit wat echt werkt.

De derde oorzaak is afleiding, wat heel vaak voorkomt rond de leeftijd van 5 à 6 maanden, wanneer de baby geïnteresseerd is in alles om hem heen. Hij draait zijn hoofd om te kijken zonder de tepel los te laten, en daarbij sluiten zijn tandvleesjes zich. Door te voeden in een rustige omgeving, ver weg van de televisie en broers en zussen, met een borstvoedingsketting of door de moeder oogcontact te maken om de aandacht te trekken, kunnen dit soort incidenten aanzienlijk worden verminderd. Ten slotte verhindert een verstopte neus dat de baby tijdens het drinken kan ademen: hij laat dan plotseling los en bijt daarbij. Het spoelen van de neus met fysiologisch zoutoplossing vóór de voeding volstaat vaak om bijtwondjes te laten verdwijnen waarvan men dacht dat ze met de tandjes te maken hadden.

En als de baby bijt om te spelen ?

Dit komt voor, vooral na 8-9 maanden, wanneer de baby heeft begrepen dat bijten een reactie uitlokt. Hij probeert het uit, let op de schrikreactie, soms lachend. Het is geen kwaadwilligheid, maar een experiment met oorzaak en gevolg. De reactie is dezelfde als bij andere oorzaken, met één specifieke constante: elke beet onderbreekt het drinken, rustig, zonder uitzondering, en de baby begrijpt binnen een paar dagen dat bijten het einde van de borstvoeding betekent.

Hoe moet je op dat moment reageren ?

De eerste reflex is om de baby naar achteren te trekken, en dat is juist het ergste: de tepel die tussen het tandvlees klemzit, wordt uitgerekt en je raakt nog meer gewond. Er zijn twee technieken om de borst zonder schade los te maken. De eerste bestaat erin een schone vinger in de mondhoek van de baby te schuiven, tussen het tandvlees, om de zuigkracht te verbreken en de kaak zachtjes te openen. De tweede, wat verrassender is, bestaat erin de baby dichter bij de borst te brengen in plaats van hem weg te duwen: met zijn neusje tegen de borst opent hij zijn mondje om adem te halen en laat hij los. Veel moeders vinden de tweede manier sneller, vooral bij een baby die stevig vastbijt.

Vervolgens komt de emotionele reactie, en die is belangrijker dan men denkt. Een pijnkreet is natuurlijk, maar een luide kreet of een heftige schok kan de baby zo bang maken dat hij meerdere dagen de borst weigert, wat een zogenaamde ‘zuigstaking’ wordt genoemd. Probeer, voor zover mogelijk, diep in te ademen, de baby weg te halen, hem even neer te leggen of aan iemand anders te geven, en zeg dan met een rustige maar vastberaden stem: „Nee, dat doet pijn.” De baby hoeft niet gestraft te worden: hij heeft een duidelijk en herhaald signaal nodig.

Het onderbreken van het drinken is dat signaal. Na een bijtje stop je het drinken een of twee minuten, zonder boos te worden, en ga je verder als de baby erom vraagt. Door deze handeling bij elke beet te herhalen, leert de baby binnen enkele dagen dat bijten ervoor zorgt dat de borst verdwijnt, en dat zuigen ervoor zorgt dat de borst blijft. Dit is de meest effectieve leermethode die er bestaat, veel effectiever dan berisping of een schrikreactie.

Een door een beet verwondde tepel verzorgen

Een beet kan een rode plek, een klein sneetje of een scheurtje achterlaten. De meeste genezen binnen enkele dagen met eenvoudige verzorging: smeer na het voeden een paar druppels moedermelk op de tepel en laat deze aan de lucht drogen, breng pure lanoline of een borstvoedingsbalsem aan die geschikt is voor tijdens het voeden, vermijd uitdrogende zeep en vervang de borstkompressen regelmatig om het gebied droog te houden. Wasbare borstkompressen van katoen of van bamboe, die zachter en beter ademend zijn dan de met plastic beklede wegwerpartikelen, zorgen ervoor dat de gevoelige huid minder wordt geïrriteerd.

Tijdens het genezingsproces kunt u de voeding beginnen met de minst pijnlijke borst, wanneer de zuigkracht het sterkst is, en de houdingen afwisselen zodat de druk niet altijd op dezelfde plek wordt uitgeoefend. Als de pijn het voeden aan één kant onmogelijk maakt, kun je gedurende één of twee dagen melk uit die borst afkolven om de melkproductie op gang te houden totdat de huid is hersteld.

Bij bepaalde symptomen moet u onmiddellijk een arts raadplegen: een wond die niet binnen een week geneest, een warme roodheid die zich uitbreidt, afscheiding, koorts of pijn die tussen de voedingen door aanhoudt. Een geïnfecteerde tepelkloven of mastitis zijn des te gemakkelijker te behandelen naarmate ze in een vroeg stadium worden aangepakt. Een lactatiekundige of verloskundige kan ook controleren of de baby de borst goed aanlegt, want herhaaldelijk bijten duidt soms op een aanlegtechniek die in de loop van de tijd verslechterd is.

Moet je stoppen met borstvoeding geven als de tandjes doorkomen ?

Nee, en dat is waarschijnlijk de belangrijkste boodschap van dit artikel. Het idee dat tandjes een einde maken aan het borstvoeding geven is een hardnekkige, ongegronde overtuiging. Miljoenen moeders geven borstvoeding aan baby’s die al tandjes hebben, vaak tot twee jaar en langer, zonder dat ze worden gebeten. Tanden spelen geen rol bij het drinken: het is de tong die het werk doet, en de tanden blijven uit de weg zolang de baby drinkt.

Bijtincidenten zijn bijna altijd van voorbijgaande aard, houden verband met het doorkomen van tandjes of een ontdekkingsfase, en houden binnen enkele dagen tot enkele weken op als er consequent op wordt gereageerd. De beslissing om te stoppen met borstvoeding blijft een persoonlijke keuze, die op elk moment gerechtvaardigd is, maar die om de juiste redenen moet worden genomen, en niet onder invloed van een bijtincident. Als de situatie uitputtend wordt, kan een afspraak met een lactatiekundige vaak al in één sessie uitkomst bieden.

Checklist tegen beten

Geef een koud bijtringenetje voor de voeding tijdens de tandjesperiode

Was de neus van de baby als deze verstopt is, zodat hij tijdens het drinken goed kan ademen

Geef de borst op een rustige plek, waarbij je oogcontact houdt

Haal de baby weg zodra het zuigen afneemt, voordat hij in slaap valt of gaat spelen

Bij een beet: vinger in de mondhoek of de baby dichter bij de borst brengen, nooit naar achteren trekken

Een rustig ‘nee’, waarbij het voeden telkens één of twee minuten wordt onderbroken

Verzorg de tepel met moedermelk, lanoline en schone, droge borstkompressen

Veelgestelde vragen

Het slotwoord

Een beet in de borst doet pijn, komt als een verrassing en baart zorgen, maar is op zich geen reden tot ongerustheid. De baby bijt wanneer hij niet meer drinkt, om een reden die bijna altijd te achterhalen is, en hij leert al snel dat bijten ervoor zorgt dat de borst verdwijnt. Meestal volstaan een paar dagen consequent optreden om het drinken weer rustig te laten verlopen, met of zonder tandjes.

Bij Maman et Bébé Nature zijn we ervan overtuigd dat goed begeleide borstvoeding alle fasen doorloopt, ook die van het tandjes krijgen. Een bijtring, een beetje lanoline, zachte borstkompressen en veel rust: vaak is dat alles wat je nodig hebt.

Dit artikel is louter informatief en vormt geen vervanging voor de begeleiding door een lactatiekundige, een verloskundige of een arts. Raadpleeg onmiddellijk een arts bij een tepelwond die niet geneest, een roodheid die zich uitbreidt, koorts of aanhoudende pijn tussen de voedingen door.